ما از بحث و بررسى و مطالعه آنها غافل بوده‌ايم ، و اگر از فرمان تو سرپيچى كرديم به خاطر اين بوده است كه فرمان تو در دست ديگران بود و به دست ما نرسيد « ( * ( أَنْ تَقُولُوا إِنَّما أُنْزِلَ الْكِتابُ عَلى طائِفَتَيْنِ مِنْ قَبْلِنا وَإِنْ كُنَّا عَنْ دِراسَتِهِمْ لَغافِلِينَ ) * ) ( 1 ) در آيه بعد همان بهانه به صورت دامنه دارتر و آميخته با ادعا و غرور بيشتر از آنها نقل شده است ، و آن اينكه ، اگر قرآن بر آنها نازل نمىشد ، ممكن بود ادعا كنند ما بقدرى براى انجام فرمان الهى آمادگى داشتيم كه هيچ ملتى به اندازه ما آمادگى نداشت : « و اگر كتاب آسمانى بر ما نازل مىشد ، ما از همه آنها پذيراتر و هدايت يافته تر بوديم » ( * ( أَوْ تَقُولُوا لَوْ أَنَّا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْكِتابُ لَكُنَّا أَهْدى مِنْهُمْ ) * ) در حقيقت ، آيه قبل ، منعكس كننده اين بهانه بود كه اگر ما به راه نيامده‌ايم بر اثر بىخبرى از كتب آسمانى بوده و اين بىخبرى معلول آن بوده است كه اين كتب بر ديگران نازل گرديده ، اما اين آيه منعكس كننده حس خود برتربينى آنها و ادعاى بىاساسى است كه در مورد امتياز نژاد عرب بر ديگران داشته‌اند . نظير همين معنى در سوره فاطر آيه 42 از قول مشركان به صورت يك مساله قاطع نه به عنوان يك قضيه شرطيه نقل شده است ، آنجا كه مىگويد : « مشركان با نهايت تاكيد قسم ياد كردند كه اگر پيامبرى به سوى آنها بيايد از تمام امتها هدايت يافته تر خواهند بود » . و به هر حال قرآن در برابر اين ادعاها مىگويد : خداوند تمام راههاى

--> ( 1 ) جمله « * ( أَنْ تَقُولُوا ) * » به معنى « لئلا تقولوا » : « تا نگوئيد . . . » مىباشد و نظير آن در قرآن يا در ادبيات عرب ، فراوان است .